Piyasa Değeri (Market Cap) Nedir?

Piyasa değeri, bir kripto varlığın dolaşımdaki arzının güncel fiyatıyla çarpımıdır. Basit formülü şudur: dolaşımdaki miktar × birim fiyat. Piyasadaki sıralamalar (Bitcoin 1 numara gibi) bu ölçüte göre yapılır.

Nasıl hesaplanır?

Her kripto para için geçerli olan bu hesapta kritik kelime “dolaşımdaki”dir. Bir projenin toplam arzı protokol kuralları gereği sabit olabilir veya zamanla artabilir; ama piyasada fiilen alınıp satılabilen kısım dolaşımdaki arzdır. Kilitli, vesting takvimine bağlı veya yakılmış tokenlar bu hesaba girmez.

Veri sağlayıcı siteler bu iki değeri kendi yöntemleriyle toplar ve çarpar. Bu yüzden aynı varlık için farklı sitelerde farklı piyasa değeri görebilirsiniz: fark fiyattan değil, hangi tokenların dolaşımda sayıldığından kaynaklanır. Altcoin değerlendirmelerinde arz tanımı, Bitcoin gibi arzı net olan varlıklara kıyasla çok daha belirleyicidir.

Neden yanıltıcı olabilir?

İlk yanılgı, piyasa değerini “kasada duran para” sanmaktır. Piyasa değeri mevcut fiyatla yapılan bir çarpımdır; o büyüklükte bir satış yapıldığında alıcı tarafı aynı fiyatı korumaz ve fiyat kayar. Yani kâğıt üzerindeki değer, nakde çevrilebilir tutarla aynı şey değildir. Derinliği olmayan bir piyasada bu fark çok büyük olabilir.

İkinci yanılgı, küçük piyasa değerli varlıkları “ucuz” saymaktır. Arzı küçük ve işlem hacmi sığ olan bir varlıkta nispeten küçük bir alım satım bile fiyatı sert biçimde hareket ettirebilir; bu da hem yapay yükselişlere hem ani çöküşlere kapı açar. Üçüncü yanılgı, sıralamayı kalite göstergesi saymaktır: sıralama yalnızca büyüklüğü ölçer, projenin ne yaptığını veya token dağılımının adil olup olmadığını söylemez.

Dolaşımdaki arz neyi değiştirir?

İki proje aynı toplam arza sahip olabilir ama dolaşımdaki arzları çok farklı olabilir. Arzın büyük bölümü ekipte, fonda veya kilitli bir sözleşmede bekliyorsa, bu tokenların zamanla piyasaya girmesi arz baskısı yaratır. Bu nedenle tam seyreltilmiş değer ile piyasa değeri arasındaki fark, özellikle yeni projelerde ciddi biçimde açılabilir.

Stablecoin tarafında tablo farklıdır: arz sabit bir protokol kuralıyla belirlenmez, ihraççının piyasaya sürdüğü ve geri çektiği miktara göre değişir. Yani stablecoin arzı bir talep göstergesidir. Bu ayrımı bilmeden iki farklı varlık sınıfını aynı ölçütle kıyaslamak yanlış sonuç verir.

Nelere dikkat edilmeli?

Piyasa değerine bakarken yanına en az üç soru eklemek gerekir: dolaşımdaki arzın toplam arza oranı ne, günlük işlem hacmi bu büyüklüğe göre ne durumda, ve arzın ne kadarı kilitli? Bu üç yanıt, tek başına piyasa değerinin veremediği bağlamı sağlar.

Ölçütü karar aracı değil eleme aracı olarak kullanmak daha sağlıklıdır. Çok küçük piyasa değerli varlıklar yüksek oynaklık ve manipülasyon riski taşır; bu yüzden spot işlem yaparken pozisyon büyüklüğünü bu riske göre ayarlamak ve komisyon ile maliyet hesabını işleme dahil etmek gerekir. Varlığı nerede tutacağınız ise ayrı bir karardır; borsa mı cüzdan mı karşılaştırması tam bu noktada devreye girer.